W polskim systemie prawnym pojęcie „alienacji rodzicielskiej” nie zostało zdefiniowane w żadnym akcie normatywnym. Nie stanowi ono samodzielnej instytucji prawa rodzinnego ani odrębnego typu czynu zabronionego. Zjawisko to – rozumiane jako systematyczne, celowe działania jednego z rodziców zmierzające do osłabienia lub zerwania więzi emocjonalnej dziecka z drugim rodzicem – jest jednak dostrzegane i oceniane przez sądy przez pryzmat nadrzędnej zasady dobra dziecka, wyrażonej w art. 95 i następnych Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Podstawową regulacją chroniącą relacje dziecka z obojgiem rodziców jest art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten stanowi, że niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty obejmują zarówno bezpośrednie przebywanie z dzieckiem, jak i porozumiewanie się na odległość. Rodzic, przy którym dziecko stale przebywa, ma obowiązek aktywnie współdziałać w realizacji tych kontaktów. Utrudnianie lub uniemożliwianie kontaktów może prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 598¹⁵–598²² Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd opiekuńczy może wówczas zagrozić zobowiązanemu nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku, a następnie nakazać jej zapłatę na rzecz uprawnionego rodzica.
W przypadku gdy działania alienacyjne przybierają charakter długotrwały i szczególnie szkodliwy dla dziecka, sąd może sięgnąć po dalej idące środki ingerencji we władzę rodzicielską. Na podstawie art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego możliwe jest ograniczenie władzy rodzicielskiej (m.in. poprzez nadzór kuratora, zobowiązanie do określonego postępowania czy uregulowanie sposobu wykonywania kontaktów). W skrajnych sytuacjach – gdy dochodzi do nadużywania władzy rodzicielskiej lub rażącego zaniedbywania obowiązków względem dziecka – sąd może orzec pozbawienie władzy rodzicielskiej na podstawie art. 111 tego kodeksu. Orzecznictwo traktuje systematyczne nastawianie dziecka przeciwko drugiemu rodzicowi jako jedną z form nadużycia władzy rodzicielskiej.
W najpoważniejszych przypadkach zachowania alienacyjne mogą zostać ocenione także na gruncie prawa karnego – jako znęcanie się psychiczne z art. 207 § 1 Kodeksu karnego. Taka kwalifikacja wymaga jednak wykazania szczególnej intensywności, systematyczności i istotnego uszczerbku dla psychiki dziecka lub drugiego rodzica. W praktyce sądy cywilne i karne coraz częściej sięgają po opinie Opiniodawczych Zespołów Sądowych Specjalistów (OZSS), które pomagają ustalić, czy odmowa kontaktów przez dziecko wynika z jego autentycznej woli, konfliktu lojalnościowego, czy też jest efektem manipulacji jednego z rodziców. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 czerwca 2022 r. (sygn. SK 3/20) podkreślił, że sąd nie może automatycznie przyjmować oświadczeń dziecka, lecz musi badać rzeczywiste przyczyny jego postawy.
Mimo braku odrębnej regulacji ustawowej, sądy coraz częściej uwzględniają zjawisko alienacji rodzicielskiej przy rozstrzyganiu spraw o kontakty, władzę rodzicielską i miejsce zamieszkania dziecka. Jednocześnie pojęcie to budzi kontrowersje – część środowisk specjalistycznych (w tym konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży) zwraca uwagę, że jego nieostrożne stosowanie może prowadzić do wtórnej wiktymizacji rodziców zgłaszających przemoc. W 2025 i 2026 r. pojawiły się propozycje legislacyjne zmierzające do bardziej precyzyjnego uregulowania problematyki utrudniania kontaktów, w tym projekty przewidujące odpowiedzialność karną lub wykroczeniową, jednak do chwili obecnej nie weszły one w życie.
