Podstawę ochrony dóbr osobistych w polskim prawie cywilnym stanowią art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Art. 23 zawiera otwarty katalog dóbr osobistych, wśród których wymienia m.in. zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania oraz twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską. Orzecznictwo konsekwentnie uznaje za dobra osobiste także prawo do prywatności, dobre imię, poczucie bezpieczeństwa czy godność. Ochrona przysługuje zarówno osobom fizycznym, jak i – odpowiednio – osobom prawnym (w zakresie dóbr związanych z ich funkcjonowaniem, takich jak nazwa czy reputacja).
W razie zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego poszkodowany może żądać przede wszystkim zaniechania działań naruszających, usunięcia ich skutków (np. poprzez złożenie oświadczenia przepraszającego odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie) oraz – na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym – zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty określonej sumy na wskazany cel społeczny. Jeżeli naruszenie spowodowało szkodę majątkową, możliwe jest także dochodzenie odszkodowania na zasadach ogólnych. Roszczenia te mają charakter niezależny od ochrony przewidzianej w innych przepisach (m.in. prawie prasowym, prawie autorskim czy przepisach o ochronie danych osobowych).
W praktyce najczęstsze naruszenia dóbr osobistych dotyczą czci i dobrego imienia (pomówienia, hejt w Internecie, nieprawdziwe informacje w mediach), prawa do wizerunku (nieuprawnione publikowanie zdjęć lub deepfake’ów) oraz prywatności (ujawnianie danych osobowych, nielegalny monitoring obejmujący przestrzeń publiczną lub posesje sąsiadów). Sądy przy ocenie bezprawności działania uwzględniają kontekst, w tym wolność słowa i prawo do krytyki – zwłaszcza w debacie publicznej – jednak nie każda negatywna opinia korzysta z ochrony. Kluczowe znaczenie ma wykazanie, że treść lub zachowanie obiektywnie godzi w chronione dobro.
Postępowania o ochronę dóbr osobistych toczą się w trybie procesu cywilnego. Coraz większą rolę odgrywa możliwość żądania zabezpieczenia roszczeń jeszcze przed wydaniem wyroku – zwłaszcza w sprawach internetowych, gdzie szybkie usunięcie treści lub zakaz dalszego rozpowszechniania ma kluczowe znaczenie. W praktyce skuteczna ochrona wymaga starannego zebrania dowodów (zrzuty ekranu, świadkowie, opinie biegłych) oraz precyzyjnego sformułowania żądań. Ochrona dóbr osobistych pozostaje jednym z najistotniejszych instrumentów prawnych służących ochronie godności i autonomii jednostki w warunkach cyfrowej komunikacji i powszechnego dostępu do informacji.
